Freelance çalışanlar için fatura ve vergi: nereden başlanır?

Freelance çalışmaya başlayanların çoğu ilk işini faturasız yapıyor ve sonra "şimdi ne olacak" diye soruyor. Konunun tamamını öğrenmenize gerek yok; birkaç kavramı bilmek, doğru soruları sormanıza yetiyor.

Ne zaman mükellef olunur?

Belirleyici olan kazancın tutarı değil, işin süreklilik taşıyıp taşımadığı. Arızi (tek seferlik) bir kazanç ile düzenli olarak aynı işi yapmak farklı değerlendiriliyor. Düzenli iş alıyorsanız mükellefiyet konuşulması gereken bir konudur — ne kadar kazandığınızdan bağımsız olarak.

İki yaygın yol

• Serbest meslek erbabı. Bilgiye ve uzmanlığa dayalı, sermayeden çok emeğe dayanan işler için. Belgesi *serbest meslek makbuzu*dur. Yazılım, tasarım, çeviri, danışmanlık gibi işler genellikle bu tanıma giriyor.
• Şahıs şirketi. Ticari kazanç kapsamında; belgesi faturadır. Ticari faaliyet ağırlıklı işlerde ve büyüyen, gider kalemi artan yapılarda tercih ediliyor.

Hangisinin size uyduğu, yaptığınız işin niteliğine ve gider yapınıza bağlı. Bu, mali müşavire soracağınız ilk soru olmalı — çünkü sonradan değiştirmek mümkün ama zahmetli.

Stopaj neden önemli?

Kurumsal bir müşteriye serbest meslek makbuzu kestiğinizde, müşteri tutarın bir kısmını stopaj olarak keser ve sizin adınıza vergi dairesine yatırır. Yani elinize geçen para, makbuzda yazan brüt tutardan düşüktür.

Baştan alışkanlık haline getirin

• Her işin belgesini kesin — küçük tutarlı olanları da.
• İş için yaptığınız harcamaların (bilgisayar, yazılım aboneliği, internet) belgelerini saklayın; birçoğu gider yazılabiliyor.
• Gelen paranın tamamını harcanabilir saymayın. Vergi için ayrı bir hesapta pay ayırmak, yılda bir kez yaşanan şoku engelliyor.
• Genç girişimciler için geçerli olabilecek istisnalar var; şartları ve tutarları değiştiği için mali müşavirinize kendi yılınız için sorun.

Mali müşavir ücreti, ilk bakışta gereksiz bir gider gibi görünüyor. Uygulamada, yanlış bir başlangıcın maliyetinin yanında küçük kalıyor.